fbpx

Ciekawostki o języku esperanto

Interesujesz się językiem esperanto? A może chciałbyś się go nauczyć? W niniejszym tekście poznasz ciekawostki o języku esperanto. W sam raz na początek. Tutaj znajdziesz z kolei tekst o podstawach tego wspaniałego języka.

1) W jaki sposób można nauczyć się języka esperanto?

Najlepiej samemu. Jeśli jednak nie lubisz tak, dostępne są kursy w siedzibach esperantystów, także w Internecie. Adresy siedzib Polskiego Związku Esperantystów, znajdziesz na stronie: www.esperanto.pl. W Internecie zajrzyj na wielojęzyczny portal esperancki www.lernu.net lub na Duolingo, które proponuje kursy esperanta w formie grywalizacji dla osób znających język angielski i hiszpański. Na Facebooku istnieje bardzo wiele grup skupiających ludzi mówiących w esperanto. Grupy dotyczą różnej tematyki, także nauki, jak Duolingo Esperanto Learners. Największą, uniwersalną tematycznie grupą, jest grupa Esperanto.

Można także skorzystać z kursów, które organizowane są podczas międzynarodowych spotkań. Specjalnym spotkaniem dla uczących się, jest letni kurs organizowany co roku na Słowacji SES (Somera Esperanto-Studado). Znający esperanto twierdzą, że to najlepszy sposób nauki, bo poznajesz nie tylko język i jego kulturę, ale także wielu przyjaciół ze świata.

Chcesz posłuchać jak brzmi esperanto? Zajrzyj na stronę jednego z bardzo wielu podkastów – Varsovia Vento: www.podkasto.net

ciekawostki o języku esperanto2) Co oznacza nazwa esperanto i skąd się wzięła?

Nazwa ta została po raz pierwszy użyta w 1887 roku i pojawiała się na okładce wydanej przez Ludwika Zamenhofa książeczki do nauki języka międzynarodowego, bo tak początkowo został nazwany ten język. Esperanto pojawiło się w formie pseudonimu autora, Dr Esperanto. I to się przyjęło. Tym bardziej, że słowo esperanto, w języku esperanto, oznacza kogoś, kto ma nadzieję. Cóż. Ludwik Zamenhof miał nadzieję, że język ten zostanie przyjęty jako ponadnarodowy język na świecie, a ponieważ tę samą nadzieję ma każdy, kto zna esperanto, nazwa języka jest najzupełniej trafna.

3) Dlaczego esperanto jest najpopularniejszym językiem wśród języków planowych?

Twórca esperanta, Ludwik Zamenhof, powiedział: “jeśli ktoś wymyśli język lepszy niż esperanto, proszę wszystkich, aby pozostawili mój projekt i zajęli się rozwiązaniem lepszym, ponieważ nie o język tak naprawdę chodzi, a o mowę neutralną, która może połączyć ludzi na całym świecie”. Tak powiedział, i do tej pory, choć projektów, nawet znanych, jest bardzo wiele, żaden z nich nawet nie dorównał łatwością esperantu. Sceptyk powie, że to nie język, tylko jakaś sztuczna mowa, lecz gdy zagłębimy się w literaturę esperancką, weźmiemy do ręki tomik poezji Wiesławy Szymborskiej lub Pana Tadeusza, który tylko w jednym przekładzie, właśnie na esperanto, zachował melodykę trzynasto-zgłoskowca, to jasnym stanie się, że to normalny, dobrze spełniający swoją funkcję język.

4) Praktyczne wykorzystanie esperanto

Język to język. Używa się go wtedy, kiedy istnieje taka potrzeba. Kto lubi podróżować, odwiedzać różne miejsca na świecie, poznawać kultury innych narodów, to wie. Jak się ma do tego esperanto? Cóż. Tylko nieliczni znają wiele języków. Esperanto ma tę zaletę, że miłośnicy tego języka znajdują się na całym świecie. Generalizując, można powiedzieć, że w każdej stolicy, w każdym większym mieście, w wielu mniejszych miejscowościach. Planując więc wyjazd, choćby do Nepalu, nie unikniemy konieczności użycia języka angielskiego. Lecz znając tylko angielski, będzie nam trudno zaprzyjaźnić się z Nepalczykami.

Znając esperanto, kontaktujemy się ze znającymi ten język, tradycyjnie przez znajomych bądź korzystając z Pasporta Servo – spisu esperantystów, którzy zechcieli widnieć w tej usłudze jako goszczący innych esperantystów. I już. Lądujemy w Katmandu, na lotnisku czekają na nas nowi przyjaciele, z którymi możemy się porozumieć. WW każdy zakątku świata znajdziemy kogoś, kto pokaże nam, co warto zobaczyć, jak wygląda tam życie, mało tego – pomoże, jeśli będziemy mieli jakieś problemy na miejscu, choćby z wymianą pieniędzy, zakupem biletu, itp.

Język ten ma również tę zaletę, że jest neutralny, co oznacza, że nie przynależy do jakiegokolwiek narodu. Stąd nikt z esperantystów nie będzie się śmiał, że mówimy nie tak, bo mamy taki a nie inny akcent. Nikt nawet nie zwróci uwagi na akcent, ponieważ ważnym dla znających język esperanto jest się porozumieć – i o to w tym właśnie chodzi.

Mapa miast z osobami goszczącymi, znajdującymi się w spisie Pasporta Servo.

5) Gdzie leży Esperancja?

Esperanto nie jest językiem urzędowym żadnego z państw, nie ma też państwa o nazwie Esperancja, jednak esperantyści czasem mówią o „Esperantujo”. O co zatem chodzi? Esperantujo znajduje się wszędzie tam, gdzie są esperantyści, by wspólnie spędzić czas. Dzieje się tak podczas Światowych Kongresów Esperanta (UK – Universala Kongreso), które odbywają się corocznie w różnych miejscach na świecie (tegoroczny, 103. kongres odbędzie się w Lizbonie), ale także podczas krajowych kongresów, międzynarodowych młodzieżowych (IJK – Internacia Junulara Kongreso), oraz wielu innych spotkań o różnym charakterze.

Tygodniowe imprezy noworoczne, to np.: NR – Novjara Renkontiĝo i JES – Junulara Esperanta-Semajno, organizowana na przemian przez niemiecką i polską młodzież. Charakter szkoleniowy ma SES – Somera Esperanto-Studado, turystyczny choćby IJF – Internacia Junulara Festivalo, spotkanie przybliżające uczestnikom Włochy. Nauczyciele uczący esperanta spotykają się podczas kongresów ILEI (Internacia Ligo de Esperantaj Instruistoj), zaś miłośnicy kolei z całego świata zjadą się w tym roku do Wrocławia na spotkanie IAEFu (Internacia Asocio de la Esperantistoj Fervojistoj). Te i wiele innych spotkań oprócz swego odrębnego charakteru są imprezami, na które zapraszani są artyści tworzący w języku esperanto: piosenkarze, aktorzy, prozaicy, poeci, tłumacze; odbywają się także wykłady z różnych dziedzin nauki, dyskusje, nauka tańców czy degustacje potraw z całego świata.

ciekawostki o języku esperanto

6) Idiomatyczność esperanta

Każdy język, a w zasadzie każda kultura, ma swoje pojęcia, wyrażenia, które będą nie do końca jasne dla innych. Esperanto z założenia jest językiem logicznym, tak by był jak najbardziej zrozumiały dla ludzi pochodzących z różnych państw i wychowanych w różnych kulturach. Idiomy zaś są wyrażeniami językowymi, które trudno przetłumaczyć. Dlatego w esperanto idiomy niemal nie istnieją. Jednak jest kilka wyrażeń i słów, które są charakterystyczne właśnie tylko dla kultury znających język esperanto.

krokodili – oznacza ‘rozmawiać w języku ojczystym wśród esperantystów’. Mówi się, ne krokodilu!co jest upomnieniem, że są tacy, którzy mogą nie rozumieć. Na podobnej zasadzie działają inne “gadzie” stwierdzenia. Ne aligatoru! oznacza prośbę o nieużywanie na spotkaniu języka innego niż esperanto, gdy osoby używają języka, który dla jednej jest ojczystym dla drugiej – nie. Ne kajmanu! upomina zaś osoby mówiące w języku, który nie jest ojczystym dla żadnego z nich, np. Słowaka i Hiszpana rozmawiających po angielsku.

kabei – oznacza rezygnację z działalności esperanckiej, odizolowanie się od świata esperantystów. Słowo wywodzi się od pseudonimu Kabe, którym posługiwał się Kazimierz Bein, tłumacząc i pisząc oryginalne teksty. Był niezwykle zaangażowany, jego wycofanie się wywołało ogromne zdziwienie.

gufujo – miejsce, w którym podczas esperanckich spotkań można napić się herbaty. Jest alternatywą dla miejsc z alkoholem. To rodzaj nastrojowej herbaciarni, w której rozmawia się nocą, recytuje poezję czy organizuje nastrojowe koncerty w etosie oświetlenia ze świec. Gufujo to dosłownie ‘miejsce dla puchacza’, a te w nocy nie śpią.

Poznałeś już ciekawostki o języku esperanto. Przeczytaj też o innych sztucznych językach.

7) Czy istnieją osoby mówiące od urodzenia w esperanto?

Oczywiście. Nie trudno wpaść na to, że jeśli ludzie znający esperanto są z całego świata i spotykają się, to powstają także międzynarodowe pary, nierzadko małżeństwa. Nie aż tak ważnym jest, jaki kraj wybiera małżeństwo, by w nim żyć, ciekawym faktem jest to, że zwykle rodzice rozmawiają między sobą w esperanto, dzieci zaś traktują to jako naturalny domowy język. Stąd powstało wyrażenie denaskulo, czyli ktoś, kto mówi od urodzenia w esperanto.