Język farerski
Farer zamiast słowa pendrive użyje neologizmu geymi

Farerskie neologizmy

Spośród języków północnej Europy to islandzki uznawany jest za ten, którego najbardziej dotyczy zjawisko językowego puryzmu. Na wyspie gejzerów SMS to smáskilaboð, a laptop określa się słowem fartölva (dosł. przenośna licząca wieszczka). Język farerski nie zostaje w tyle i także pochwalić się może wieloma interesującymi neologizmami.

W drugim z wyspiarskich języków skandynawskich, w farerskim znaleźć można liczne zapożyczenia z języka duńskiego – jak chociażby bilur (samochód) czy bio (kino). Znajdzie się także kilka pożyczonych po sąsiedzku słów z islandzkiego, np. bókmentir (literatura). Na całe szczęście Farerowie uniknęli zaśmiecenia swojego ojczystego języka branymi często na ślepo zapożyczeniami z angielskiego. Zazdroszczę im tego, gdy cierpnie mi skóra słysząc o iwentach, fitbekach, brifingach, mitingach i drajwerach.

Farerskie neologizmy

Język farerski
Farerskie scrable – krossorðaspæl (dosł. gra w krzyżujące się słowa)

Jak więc tworzone są farerskie neologizmy wynikające chociażby z rozwoju technologii? Zerknijmy do słownika sprotin.fo i na stronę Rady Języka Farerskiego Málráðið. Na DVD nie istnieje niestety w języku polskim określenie w rodzaju Wszechstronny Krążek Cyfrowy. Natomiast w farerskim w odniesieniu do niego używa się słowa margfløga (marg – liczny, zróżnicowany + fløga – dysk kompaktowy). Słowem geymi nazywa się pendrive’a (pochodzi ono od czasownika goyma – zachować, zapamiętać). Zaś afturboðan (aftur – wsteczny, boðan – wiadomość) to farerska wersja angielskiego słowa feedback. Piłkarska pułapka ofsajdowa to rangstøðufella (rang – zła strona + støða – pozycja + fella – pułapka).

Nadająca od 1984 r. farerska telewizja nosi nazwę Sjónvarp Føroya (sjón – widok + varp – rzucać). Natomiast na radio obowiązują aż trzy określenia: útvarp (út – na zewnątrz), kringvarp (kring – dookoła, w okolicy) oraz ljóðvarp (ljóð – dźwięk). Odbiornik radiowy czy telewizyjny trzeba czymś zasilić – w farerskich gniazdkach płynie ravmagn (rav – bursztyn, magn – siła).

Najbardziej płodnym autorem farerskich neologizmów jest Jóhan Hendrik Poulsen, który stworzył ich ponad tysiąc (!). Kilka z nich stosuje się na Wyspach powszechnie. Są to między innymi fløga – płyta CD i telda – komputer. Fløga jest ciekawym przypadkiem neologizmu, słowo to bowiem wcześniej oznaczało cienką warstwę siana w stogu.

Miejsce Tworzące Mądrych

Język wraz farerską kulturą, historią, literaturą i kuchnią zgłębić można w trakcie trwającego trzy sierpniowe tygodnie kursu w ramach Faroese Summer Institute. Organizuje go Fróðskaparsetur Føroya – Farerski Uniwersytet, którego nazwa w dosłownym tłumaczeniu oznacza Miejsce Tworzące Mądrych (fróður – mądry, dobrze poinformowany + skapa – tworzyć, formować + setur – miejsce).