fbpx
jak nauczyć się hiragany

Jak nauczyć się hiragany i katakany? Wprowadzenie do pisma japońskiego – część I

Nauka języka japońskiego wiąże się z koniecznością przyswojenia nowych systemów pisma  tak, używam liczby mnogiej nie bez powodu, bowiem w tym języku wyróżnia się aż cztery systemy pisma, choć tylko o trzech z nich będzie mowa. Ten czwarty to rōmaji (ローマ字), a więc alfabet łaciński użyteczny na początku nauki, gdy jeszcze uczymy się dopasowywania nowego dla nas japońskiego znaku do zapisu w znanym nam już systemie pisma. Jak nauczyć się kany? We wprowadzeniu znajdziesz najbardziej podstawowe informacje o hiraganie, katakanie oraz znakach kanji. Zaczynamy!

Jak nauczyć się hiragany?

Hiragana (ひらがな) jest fundamentem pisma japońskiego i to od niej powinno rozpocząć się jego naukę. Na hiraganę składa się 46 podstawowych znaków plus dodatkowe ich kombinacje. Jest tak zwanym sylabariuszem zbiorem najmniejszych cząstek (tutaj sylab), z których budujemy wyrazy.

jak nauczyć się hiragany

Uwaga! Jednym z często popełnianych błędów jest pisanie niektórych znaków tak, jak wyglądają one w druku, podczas gdy czcionki drukowane oraz pismo ręczne odrobinę się różnią. Zwróć szczególną uwagę na znaki: き (ki), さ (sa), ふ (fu), り (ri), や (ya). Pierwsza to czcionka typowa dla druku, zaś druga wzorowana jest na piśmie ręcznym:

jak nauczyć się hiragany

Katakana vs. hiragana

Katakana (カタカナ) to drugi w kolejności system, który poznajemy. Jak możesz zobaczyć w tabeli poniżej, katakana składa się z identycznych kombinacji jak hiragana, znaki jednak są zupełnie inne. Czemu zatem w japońskim funkcjonują jednocześnie obydwa te systemy? Różnica polega na ich użyciu: katakaną zapisywać będziemy wyrazy zapożyczone z języków zachodnich: コンピューター (rōmaji: konpyūtā, od angielskiego computer), カメラ (kamera, ang. camera). Katakana służy też niekiedy do zapisywania nazw zwierząt: カマキリ (kamakiri ‘modliszka’), a także pełni funkcję naszego caps locka, zatem jeśli chcemy wyróżnić jakiś element zdania, wówczas możemy zapisać go właśnie katakaną. Hiragana z kolei służy do zapisu końcówek gramatycznych, które podlegają odmianom, do zapisu wyrazów japońskich; sprawdza się też doskonale, gdy nagle zapomnimy znaku kanji  ten zawsze będzie mógł zostać zastąpiony hiraganą: 山 (yama), czyli ‘góra’ to w hiraganie やま.

jak nauczyć się hiragany

Co więcej, w katakanie częściej spotykamy nietypowe kombinacje dźwięków. Wynika to z jej zastosowania: zapisuje się nią zapożyczenia, przede wszystkim z języka angielskiego, fonetycznie znacznie różniącego się od japońskiego i posiadającego dźwięki, których nie sposób zapisać standardowymi czterdziestoma sześcioma znakami z ich podstawowymi kombinacjami. Katakana jest zatem żywym systemem dopasowującym się do współczesnych potrzeb języka i to w niej zapiszemy takie “dziwaczne” kombinacje, jak: ファ(fa), ティ (ti) czy ウィ (wi). Na samym początku nauki nie musisz sobie zaprzątać nimi głowy, lecz warto o nich wiedzieć, bo z pewnością prędzej czy później zauważysz je w tekstach, na których będziesz pracować.

Co dalej?

Jeśli opanowałeś już po 46 znaków podstawowych z obydwu sylabariuszy, czas poszerzyć wiedzę o handakuten [ ˚ ] oraz dakuten [ ゛], czyli symbole, które będziesz dodawać do niektórych poznanych już znaków, aby stworzyć zupełnie nowe. Dzięki handakuten z rządku na h utworzysz p,  a dakuten pozwoli ci zamienić głoski bezdźwięczne na dźwięczne:

jak nauczyć się hiragany

Będziesz też znaki (te z i na końcu, np. ki) zmiękczać przez dodanie małego, pisanego jak w indeksie dolnym や/ヤ (ya), ゆ/ユ (yu), よ/ヨ (yo). Nowo powstałe kombinacje na przykładzie hiragany możesz zobaczyć na grafice poniżej.

jak nauczyć się hiragany

Psst! Dokładne tabele ze wszystkimi możliwymi kombinacjami bardzo łatwo znajdziesz w Internecie wyszukując hasła “hiragana chart” oraz “katakana chart”!

Małe “tsu”

Małe “tsu” to odpowiednio dla hiragany i katakany symbole: っ oraz ッ. Są to znaki mniejsze niż standardowe つ oraz ツ i używamy ich do podwojenia następującej po nich spółgłoski:

kitto きっと (‘na pewno’)
motto もっと (‘więcej’, ‘bardziej’)
zasshi ざっし (‘czasopismo’)

kattカット (‘cięcie’)
kappu カップ (‘filiżanka’)

Bez małego “tsu” uzyskalibyśmy: kito, moto, zashi, kato oraz kapu, zatem brak tego małego znaku doprowadza do utworzenia zupełnie innego słowa lub nawet słowa, które nie istnieje w japońskim. Pamiętaj, aby to “tsu” zapisywać jak w indeksie dolnym, tak, aby nie myliło się ono ze znakiem o standardowym rozmiarze.

Przedłużenia samogłosek

W języku japońskim istnieją słowa, w których samogłoska występuje niejako podwójnie. Spójrz na przykłady:
e+i (wymawiamy jak długie “ee”): sensei   せんせい (‘nauczyciel’)
e+e: oneesan  おねえさん (‘starsza siostra’)
o+u (wymawiamy jak długie “oo”): Toukyou とうきょう (‘Tokio’)
o+o (rzadki wariant) oraz i+i: ookii おおきい (‘duży’)
a+a: obaasan おばあさん (‘babcia’)
u+u: nuu  ぬう (‘szyć’)

W katakanie sprawa jest nieco prostsza. Podczas gdy w hiraganie musimy pamiętać powyższe kombinacje i konkretne słowa, to katakana posiada tylko jeden znak zastępujący tę drugą samogłoskę: ー
konpyuutaa  コンピューター (komputer)
Poorando  ポーランド (Polska)
koohii  コーヒー (kawa)

Wiesz już jak nauczyć się hiragany i katakany? To jeszcze nie koniec! Przeczytaj TUTAJ drugą część wprowadzenia, gdzie dowiesz się, czym są znaki kanji i czemu dopiero wraz z nimi twoja przygoda z pismem japońskim nabierze tempa. Do napisania! 

Paulina

Paulina Joanna Stańczyk

Japonistka, amerykanistka, nauczycielka języka japońskiego, wychowawczyni letnich obozów językowych. Uwielbia czytać, pisać, podróżować, rozmawiać, poznawać, chłonąć świat wszystkimi zmysłami. Nade wszystko kocha szerzyć pasję do języków obcych i dzielić się ich pięknem z innymi.