fbpx
jak nauczyć się hiragany

Jak nauczyć się hiragany i katakany? Wprowadzenie do pisma japońskiego – część I

Nauka języka japońskiego wiąże się z koniecznością przyswojenia nowych systemów pisma  tak, używam liczby mnogiej nie bez powodu, bowiem w tym języku wyróżnia się aż cztery systemy pisma, choć tylko o trzech z nich będzie mowa. Ten czwarty to rōmaji (ローマ字), a więc alfabet łaciński użyteczny na początku nauki, gdy jeszcze uczymy się dopasowywania nowego dla nas japońskiego znaku do zapisu w znanym nam już systemie pisma. Jak nauczyć się kany? We wprowadzeniu znajdziesz najbardziej podstawowe informacje o hiraganie, katakanie oraz znakach kanji. Zaczynamy!

Jak nauczyć się hiragany?

Hiragana (ひらがな) jest fundamentem pisma japońskiego i to od niej powinno rozpocząć się jego naukę. Na hiraganę składa się 46 podstawowych znaków plus dodatkowe ich kombinacje. Jest tak zwanym sylabariuszem zbiorem najmniejszych cząstek (tutaj sylab), z których budujemy wyrazy.

jak nauczyć się hiragany

Uwaga! Jednym z często popełnianych błędów jest pisanie niektórych znaków tak, jak wyglądają one w druku, podczas gdy czcionki drukowane oraz pismo ręczne odrobinę się różnią. Zwróć szczególną uwagę na znaki: き (ki), さ (sa), ふ (fu), り (ri), や (ya). Pierwsza to czcionka typowa dla druku, zaś druga wzorowana jest na piśmie ręcznym:

jak nauczyć się hiragany

Katakana vs. hiragana

Katakana (カタカナ) to drugi w kolejności system, który poznajemy. Jak możesz zobaczyć w tabeli poniżej, katakana składa się z identycznych kombinacji jak hiragana, znaki jednak są zupełnie inne. Czemu zatem w japońskim funkcjonują jednocześnie obydwa te systemy? Różnica polega na ich użyciu: katakaną zapisywać będziemy wyrazy zapożyczone z języków zachodnich: コンピューター (rōmaji: konpyūtā, od angielskiego computer), カメラ (kamera, ang. camera). Katakana służy też niekiedy do zapisywania nazw zwierząt: カマキリ (kamakiri ‘modliszka’), a także pełni funkcję naszego caps locka, zatem jeśli chcemy wyróżnić jakiś element zdania, wówczas możemy zapisać go właśnie katakaną. Hiragana z kolei służy do zapisu końcówek gramatycznych, które podlegają odmianom, do zapisu wyrazów japońskich; sprawdza się też doskonale, gdy nagle zapomnimy znaku kanji  ten zawsze będzie mógł zostać zastąpiony hiraganą: 山 (yama), czyli ‘góra’ to w hiraganie やま.

jak nauczyć się hiragany

Co więcej, w katakanie częściej spotykamy nietypowe kombinacje dźwięków. Wynika to z jej zastosowania: zapisuje się nią zapożyczenia, przede wszystkim z języka angielskiego, fonetycznie znacznie różniącego się od japońskiego i posiadającego dźwięki, których nie sposób zapisać standardowymi czterdziestoma sześcioma znakami z ich podstawowymi kombinacjami. Katakana jest zatem żywym systemem dopasowującym się do współczesnych potrzeb języka i to w niej zapiszemy takie “dziwaczne” kombinacje, jak: ファ(fa), ティ (ti) czy ウィ (wi). Na samym początku nauki nie musisz sobie zaprzątać nimi głowy, lecz warto o nich wiedzieć, bo z pewnością prędzej czy później zauważysz je w tekstach, na których będziesz pracować.

Co dalej?

Jeśli opanowałeś już po 46 znaków podstawowych z obydwu sylabariuszy, czas poszerzyć wiedzę o handakuten [ ˚ ] oraz dakuten [ ゛], czyli symbole, które będziesz dodawać do niektórych poznanych już znaków, aby stworzyć zupełnie nowe. Dzięki handakuten z rządku na h utworzysz p,  a dakuten pozwoli ci zamienić głoski bezdźwięczne na dźwięczne:

jak nauczyć się hiragany

Będziesz też znaki (te z i na końcu, np. ki) zmiękczać przez dodanie małego, pisanego jak w indeksie dolnym や/ヤ (ya), ゆ/ユ (yu), よ/ヨ (yo). Nowo powstałe kombinacje na przykładzie hiragany możesz zobaczyć na grafice poniżej.

jak nauczyć się hiragany

Psst! Dokładne tabele ze wszystkimi możliwymi kombinacjami bardzo łatwo znajdziesz w Internecie wyszukując hasła “hiragana chart” oraz “katakana chart”!

Małe “tsu”

Małe “tsu” to odpowiednio dla hiragany i katakany symbole: っ oraz ッ. Są to znaki mniejsze niż standardowe つ oraz ツ i używamy ich do podwojenia następującej po nich spółgłoski:

kitto きっと (‘na pewno’)
motto もっと (‘więcej’, ‘bardziej’)
zasshi ざっし (‘czasopismo’)

kattカット (‘cięcie’)
kappu カップ (‘filiżanka’)

Bez małego “tsu” uzyskalibyśmy: kito, moto, zashi, kato oraz kapu, zatem brak tego małego znaku doprowadza do utworzenia zupełnie innego słowa lub nawet słowa, które nie istnieje w japońskim. Pamiętaj, aby to “tsu” zapisywać jak w indeksie dolnym, tak, aby nie myliło się ono ze znakiem o standardowym rozmiarze.

Przedłużenia samogłosek

W języku japońskim istnieją słowa, w których samogłoska występuje niejako podwójnie. Spójrz na przykłady:
e+i (wymawiamy jak długie “ee”): sensei   せんせい (‘nauczyciel’)
e+e: oneesan  おねえさん (‘starsza siostra’)
o+u (wymawiamy jak długie “oo”): Toukyou とうきょう (‘Tokio’)
o+o (rzadki wariant) oraz i+i: ookii おおきい (‘duży’)
a+a: obaasan おばあさん (‘babcia’)
u+u: nuu  ぬう (‘szyć’)

W katakanie sprawa jest nieco prostsza. Podczas gdy w hiraganie musimy pamiętać powyższe kombinacje i konkretne słowa, to katakana posiada tylko jeden znak zastępujący tę drugą samogłoskę: ー
konpyuutaa  コンピューター (komputer)
Poorando  ポーランド (Polska)
koohii  コーヒー (kawa)

Wiesz już jak nauczyć się hiragany i katakany? To jeszcze nie koniec! Przeczytaj TUTAJ drugą część wprowadzenia, gdzie dowiesz się, czym są znaki kanji i czemu dopiero wraz z nimi twoja przygoda z pismem japońskim nabierze tempa. Do napisania! 

Paulina

Paulina Joanna Stańczyk

Japonistka, amerykanistka, lektorka języków angielskiego i japońskiego, wychowawczyni letnich obozów językowych. Uwielbia czytać, pisać, podróżować, rozmawiać, poznawać, chłonąć świat wszystkimi zmysłami. Nade wszystko kocha szerzyć pasję do języków obcych i dzielić się ich pięknem z innymi.