fbpx

Føroyskt – wstęp do języka farerskiego

Językiem farerskim posługuje około osiemdziesięciu tysięcy ludzi na świecie  są to mieszkańcy atlantyckiego archipelagu Wysp Owczych oraz farerska diaspora w Danii. Wyparty przez duński w czasach reformacji (jej głównym założeniem było prowadzenie nabożeństw w językach narodowych zamiast łaciny) przetrwał dzięki licznym balladom (kvæði) przekazywanym ustnie kolejnym pokoleniom (spisane liczą około siedemdziesięciu tysięcy wersów). Duński stał się wówczas językiem administracji, wyższych sfer i kościoła, farerskim posługiwano się głównie w domach i przy pracy łowiąc ryby i zajmując się owcami. 

język farerski, jak nauczyć się farerskiego
Język farerski na znaku. 🙂 Vinarliga nýtíð Parkeringsplássið! [wynarlyja nujte paszkeryngsplose] uprzejma farerska zachęta do skorzystania z miejsc parkingowych w Gásadalur.

Ogłoszony w 1298 roku Seyðabrævið (List owczy) jest najstarszym zachowanym dokumentem spisanym po staronordycku z elementami już wówczas kształtującego się farerskiego. Regulował on hodowlę owiec, z których do dzisiaj słynie grupa wulkanicznych wysp. Zresztą to właśnie dzięki między innymi słowom związanym z owcami język przetrwał – farerski tezaurus wymienia grubo ponad czterysta synonimów słowa seyður (owca).

język farerski, jak nauczyć się farerskiego
Dolina Kollafjarðardalur

Rosnąca w XIX wieku narodowa świadomość Farerów spowodowała renesans języka. W roku 1846 Venceslaus Ulricus Hammershaimb opublikował zbiór zasad regulujących farerską gramatykę. Hammershaimb chciał zbliżyć pisany język farerski do innych języków nordyckich. Izolacja Wysp spowodowała, że przez wieki farerski rozwijał się bez obcych wpływów. Ustny przekaz i rozwój różnych dialektów nie ułatwiał zadania Hammershaimbowi. Dlatego też pisany farerski wygląda dla Islandczyka znajomo, ba – Islandczyk jest w stanie zrozumieć sens tekstu. Słysząc jednak Farera, nie jest w stanie go zrozumieć.

Język farerski trafił do szkół dopiero w roku 1912. Pierwsze farerskie tłumaczenie Biblii ukazało się w roku 1949, a pierwszą audycję radiową po farersku nadano dopiero w 1957 roku. Pierwszy farerski słownik z opisem słów po farersku ukazał się w roku 1998 i był to efekt trzydziestu lat pracy Jóhana Hendrika Winthera Poulsena i akademików z Uniwersytetu Wysp Owczych.

Mówisz po farersku? A może się go uczysz albo z innych względów interesuje Cię język farerski? Zajrzyj do grupy Językowa Siłka na Facebooku! A może chciałbyś też poczytać o islandzkim?