Wielki Pałac Królewski

Stolica Aniołów itd.

Co ma wspólnego Bangkok z Los Angeles? Nazwę!

To najgorętsze i jedno z największych miast na świecie ma też najdłuższą nazwę, co poświadcza wpis do Księgi Rekordów Guinnessa. Ale jak to? “Bangkok” to tylko siedem liter (a po tajsku nawet sześć)! Tylko, że… stolicą Królestwa Tajlandii nie jest “Bangkok”, tak jak “Wawa” nie jest stolicą Polski. To dlaczego wszyscy mówią “Bangkok”?

Bangkok? Parę domów nad rozlewiskiem…

Dokładnie sto pięćdziesiąt lat temu Bangkok wyglądał tak:

Bangkok w 1868 roku – szkic Henriego Mouhota

Wioska nad rzeką, na wyspie, pośród owocowych drzew –  to mniej więcej znaczy Bang Ko (บางเกาะ) lub Bang Makok (บางมะกอก), jak określali to miejsce dawni Tajowie (zamorscy podróżnicy usłyszeli “Bangkok” i myślą tak do dziś). Król Mongkut (to o nim jest słynny film Anna i Król, zakazany w Tajlandii) miał inny pomysł i nadał swojej nowej stolicy iście królewską nazwę:

กรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทร์มหินทรายุธยามหาดิลกภพนพรัตน์ราชธานีบุรีรมย์อุดมราชนิเวศน์มหาสถานอมรพิมานอวตารสถิตสักกะทัตติยะวิษณุกรรมประสิทธ

[grungteepmahaanakon amonrattanagosin mahintaraajuttajaa mahaadilokpop nopparatraatczataaniiburiirom udomraatczaniłetmahaasataan amonpimaanałataansatit sakgatattijałitsanugamprasit]

Bez obaw, wielu Tajów też nie potrafi tego zapamiętać ani wymówić, więc nazwę swojej stolicy skracają do กรุงเทพฯ [grungteep] (กรุง  ‘stolica’; เทพ  ‘anioł’; ฯ  ‘itd.’).

Stolica Aniołów I Tak Dalej

Bangkok
Typowy mieszkaniec Bangkoku  nie śpi, bo trzyma pałac.

Bangkok, I Tak Dalej…

Co pomijają milczeniem?

  • Wielkie Miasto (มหา [mahaa] – ‘wielki’; นคร [nakon] – ‘miasto’);
  • Wieczny Klejnot Indry (อมร [amon] – ‘nieśmiertelny’; รัตน [rattana] – ‘klejnot’; โกสินทร์ [gosin] – ‘Indra’, król bogów i władca piorunów w mitologii indyjskiej) – chodzi o Szmaragdowego Buddę, 66-centymetrowy posążek z jadeitu, któremu król osobiście zmienia ubranko wraz z nastaniem kolejnej z trzech pór roku (nie wolno go fotografować!);
  • Niepokonane Miasto Wielkiego Indry (มหินทรา [mahintaraa] – ‘wielki Indra’; ยุธยา (Ayutthaya) [juttaja] – sanskr. ‘niepokonana’, poprzednia stolica, nazwana tak na cześć indyjskiego miasta Ayodhya, gdzie urodził się Rama – bóstwo, którego imię noszą tajscy królowie);
  • Wielka Stolica Świata (มหา [mahaa] – ‘wielki’; ดิลก [dilok] – ‘znak na czole’, ‘ćakra Trzeciego Oka’; ภพ [pop] – ‘świat’, ‘narodziny’);
  • Królewskie Miasto Dziewięciu Klejnotów (นพรัตน์ [nopparat] – ‘Dziewięć Klejnotów’, czyli: rubin, perła, koral, szmaragd, żółty i błękitny szafir, diament, hessonit i kocie oko; ราชธานี [raatczataani] – ‘królewskie miasto’);
  • Miasto Rozkoszy (บุรี [burii] – ‘miasto’; รมย์ [rom] – ‘rozkosz’);
  • Najwspanialszy Pałac Królewski (อุดม [udom] – ‘najwspanialszy’; ราช [raat] – ‘królewski’; นิเวศน์ [niłet] – ‘pałac’);
  • Wielkie Miejsce (มหา [mahaa] – ‘wielki’; สถาน [sataan] – ‘miejsce’);
  • Niebiańska Siedziba Wcielonego Boga (อมร [amon] – ‘nieśmiertelny’; พิมาน [pimaan] – ‘niebo’, ‘raj’; อวตาร [ałataan] – ‘awatar’, ‘wcielenie’; สถิต [satit] – ‘przebywać’);
  • Podarunek Indry (สักกะ [sakga] – ‘Indra’; ทัตติยะ [tattija] – ‘podarowany’);
  • Dzieło Wiśwakarmana (วิษณุกรรม [łitsanugam] – ‘Wiśwakarman’, niebiański architekt w mitologii indyjskiej; ประสิทธ [prasit] – ‘osiągnąć’).
Pieczęć Bangkoku – Indra jedzie na słoniu.

Mają rozmach.

Prawdziwej nazwy Bangkoku nie sposób zapamiętać, ale wizyty w tym mieście nie da się zapomnieć.

Dawid Zastrożny

Projektant UX, językoznawca, tłumacz języka angielskiego i tajskiego. Tłumaczył Ambasadora Królestwa Tajlandii i sprzedawał lampy na tajskim targu. Autor książki "Tajlandia bez przewodnika", publikował w National Geographic. Podróżuje od Arktyki po południowy Pacyfik i uczy się tam nowych języków.