Jak się nauczyć rosyjskiego? Poziom A1-A2

Są na świecie takie pytania, na które nie ma prostej odpowiedzi. Ponieważ jestem „panią od ruska”, to w tym i kolejnych wpisach przedstawię źródła, z jakich można (a wręcz należałoby) skorzystać, kiedy w głowie kiełkuje myśl: jak się nauczyć rosyjskiego?. 

Jak się nauczyć rosyjskiego? Pomoc 1.: CYRYLICA (GRAŻDANKA)

Nie ma nauki języka rosyjskiego bez nauki cyrylicy. Zaznaczmy, że ta cyrylica to tak naprawdę tylko jedna z jej odmian – grażdanka (гражданка), wprowadzona w carskiej Rosji przez Piotra Wielkiego i z niewielkimi zmianami utrzymana do dzisiaj. W innych językach słowiańskich cyrylica może się różnić;  dostosowano ją bowiem do wymogów rozwijających się lokalnych społeczności. Jednak nie są to różnice kolosalne – nauczywszy się raz jednego z wariantów cyrylicy, z łatwością nauczymy się i pozostałych. A zatem: jak się nauczyć rosyjskiego?

Do nauki pisania potrzebne nam będą: kartka (może być zeszyt „w ukośniki”), długopis i dostęp do Internetu/podręcznika. O podręcznikach powiem później, więc teraz zostaje nam tylko Internet.

W wyszukiwarce wpisujemy: „cyrylica rosyjska/grażdanka/кириллица/alfabet rosyjski i bierzemy cokolwiek, byle z tablicą – np. Wikipedię. Uważnie przyglądamy się literom drukowanym, zapamiętujemy kolejność oraz nazwę i dźwięk, a potem patrzymy na kursywę. Русский курсив [russkij kursiw], czyli pismo ręczne, przyprawia czasem o zawrót głowy. W jaki sposób odtworzyć te litery? Kiedy połączyć je w wyraz? Co zrobić, by odszyfrować napisane?

 

Zeszyt i odręcznie napisane rosyjskie słowo шиншилла, czyli szynszyl . Podpis: Rosyjska kursywa, czyli jak nauczyć się rosyjskiego na wesoło :)
Rosyjska kursywa, czyli jak nauczyć się rosyjskiego na wesoło 🙂

Są to pytania trudne. Ale Rosjanie mają na to sposób. Zeszyt w ukośniki do kaligrafii (wraz ze wzorcem można znaleźć  w e-bibliotece i pobrać (скачать)) pomaga w zachowaniu pochyłości. Chociaż od kursywy powoli się odchodzi, mimo wszystko należy rozróżniać pismo ręczne od drukowanego – w tym celu trzeba poświęcić trochę czasu, żeby przyzwyczaić rękę do nowego alfabetu. Będą się mylić litery. Znam Was. Już chcecie wiedzieć, gdzie czają się pułapki. I w tym momencie przychodzi zadanie:

 

Zadanie 1. Jakie litery mogą się mylić, gdy porównujemy alfabet rosyjski i łaciński?

Ćwiczenia  z rosyjskiej kursywy

A więc zeszyt i jak dzieci w przedszkolu/zerówce/pierwszej klasie piszemy litery. Bawimy się nimi. Zapisujemy wszystko, co chcemy, nawet jeśli są to słowa polskie. Można. Na tym etapie wszystko można, chyba że zależy nam na szybkich efektach, to wtedy nie. Wtedy przepisujemy rosyjskie wyrazy – autorzy podręczników zalecają używanie słów, w których pojawiają się konkretne litery do opanowania. Przykład: оокно, он, она, они, овца… Taki sposób znajdziemy właśnie w załączonych wyżej zeszytach, tzw. прописях [propisiach].

Jak korzystać z drukowanej grażdanki? W ustawieniach komputera (i jemu pokrewnych) można bezproblemowo ustawić język rosyjski. Niestety oznacza to całkowitą rewolucję w pisaniu, ponieważ klawiatura rosyjska ma zupełnie inny układ liter. Rada: korzystać z klawiatury ekranowej, kupić naklejane literki (przykładowo w takiej księgarni) albo nauczyć się rozłożenia na pamięć. Pierwsza i druga są opcjami doraźnymi, trzecia – przydaje się wszędzie, najczęściej tam, gdzie musimy szybko skorzystać z czyjegoś (=nieswojego) komputera/laptopa.

Jak się nauczyć rosyjskiego? Pomoc 2.: PODRĘCZNIKI, REPETYTORIA I INNE POMOCE

Na tym poziomie nie proponuję podręczników w innej parze niż polsko-rosyjski lub podręczników czysto rosyjskich (pojawią się one na poziomie B1-B2), ponieważ polskie opracowania stanowią doskonałą podstawę do dalszej nauki.

Polskie podręczniki są głównie skierowane do uczniów w ramach nauki drugiego języka obcego:

  1. Wot i my lub Wot i my po-nowomu/Вот и мы Вот и мы по-новому PWN (druga pozycja jest dostosowana do nowej podstawy programowej obowiązującej od września tego roku);
  2. Nowyj Dialog/Новый диалог WSiP;
  3. Kak raz/Как раз WSiP (pisany od początku pod nową podstawę programową);
  4. Beseda/Беседа Draco (wersja stara i nowa);
  5. Start.ru WSiP (wycofany, zastąpiony przez Besedę, ale może jeszcze dostępny);
  6. Nowyje Wstrieczi/Новые встречи WSiP (wycofane, zastąpione przez Nowyj Dialog);
  7. Stupieni/Ступени WSiP (do klas 4-6 SP);
  8. Echo/Эхо WSiP (do klas 7-8 SP).

Dla dorosłych pojawiła się kilka lat temu propozycja: Od A do Ja/От а до я . Interesujący jest także podręcznik przeznaczony również do nauki samodzielnej Iz pierwych ust/Из первых уст Wydawnictwa Kram.
Wszystkim uczącym się polecam też zaopatrzyć się w inne pomoce, jak na przykład:

  1. Repetytorium z ćwiczeniami. Język rosyjski A1-A2 Langenscheidt;
  2. Rosyjski nie gryzie! Kurs do nauki języka rosyjskiego od podstaw Edgard;
  3. A. Machnacz, Czasowniki rosyjskie. Tablice odmian;
  4. D. Dziewanowska, Грамматика без проблем/Grammatika bez problem: gramatyka języka rosyjskiego z ćwiczeniami WSiP;
  5. D. Chuchmacz, H. Ossowska, Wot grammatika. Repetytorium gramatyczne z języka rosyjskiego z ćwiczeniami PWN;
  6. A. Ginter, I. Tulina-Blumental, Wot leksika! Repetytorium leksykalne z języka rosyjskiego z ćwiczeniami PWN;
  7. D. Dziewanowska, Ćwiczenia z ortografii rosyjskiej WSiP.

Jak się nauczyć rosyjskiego? Pomoc 3.: YOUTUBE, PODCASTY I MULTIMEDIA

Morze Ocean możliwości. Z tego oceanu wygrzebanych zostało* kilka cennych perełek:

  1. Gramatyka rosyjska wytłumaczona prosto, ładnie i składnie: Gramatyka języka rosyjskiego;
  2. Minimum leksykalne/Лексический минимум, czyli słownictwo przeznaczone do opanowania na danym poziomie (spis alfabetyczny oraz podział tematyczny): na stronie Uralskiego Uniwersytetu dostępny poziom A1;
  3. „Rosyjski rozmówki” jako hasło na YouTube (wielu polskich twórców, warto zobaczyć);
  4. Gramatykę w filmikach – do czytania i słuchania (osłuchiwania się z rosyjskim akcentem w wypowiedziach): Грамматика РКИ для всех;
  5. Kanał dla początkujących prowadzony przez Tatianę – native speakera: Russian Lessons oraz jego fanpejdż na Facebooku;
  6. Spis spis audiobooków i książek online: Express Russian. Russian Audio & Books;
  7. Spis wybranych podcastów: Learning Russian Podcasts, w tym na przykład Russian Podcast, którego fanpejdż znajdziecie na Facebooku;
  8. Aplikacja Memrise;
  9. Kursy online:
    Interaktywne kursy Instytutu Puszkina,
    Learn Russian,
    Russian Language Lessons Learn Russian For Free,
    Russian For Everyone Learn Russian Online,
    Learn Russian Daily;
  10. Platformy online:
    russky.info,
    RealLanguage.Club oraz jego fanpejdż na Facebooku.

Uwaga! Kursy oraz platformy mają też podstrony z wyższymi poziomami, ale trzeba zwracać uwagę na akcenty (nie zawsze są zaznaczone) oraz wymowę zapisaną z myślą o anglojęzycznych użytkownikach.

Jak nauczyć się rosyjskiego? Pomoc 4.: FACEBOOK

Początkującym w ramach powtórki – chociaż w wersji angielsko-rosyjskiej proponuję:

  1. Fanpejdż Russian Step By Step;
  2. Grupy:
    Russian for Beginners – A self-study reference and practice tips,
    moją ukochaną Learning Russian (chociaż zamieszczane są tam również linki do książek na wyższych poziomach) ,
    a także grupę z tekstami piosenek: Learn Russian with songs – Изучаем русский с песнями.

 

Jak nauczyć się rosyjskiego? Pomoc 5.: SŁOWNIKI

Lista oczywiście nie wyczerpuje propozycji dostępnych na rynku. Mam i polecam następujące słowniki papierowe:

  1. Wielki słownik polsko-rosyjski/rosyjsko-polski PWN;
  2. Podręczny słownik obrazkowy polsko-rosyjski PONS;
  3. Słownik polsko-rosyjski/rosyjsko-polski REA.

To są pozycje dość nowe. Warto też popytać starszych znajomych – może gdzieś kurzą się im jeszcze stare dobre słowniki, wydane za czasów PRL-u (taką drogą nabyłam całkiem pokaźny zestaw kilkunastu słowników różnego typu). Mimo że leksyka dezaktualizuje się najszybciej, to jednak nie cała i nie od razu.

Jeśli chodzi o elektroniczne słowniki polecam:

  1. Słownik akcentów*, czyli словарь ударений. Należy wpisać (ale po rosyjsku) szukane przez nas słowo lub skorzystać z podpowiedzi – liter, na które się ono zaczyna. Akcent to ważna rzecz w rosyjskim, zwłaszcza że lubi się przemieszczać. Oprócz wyrazu podstawowego zamieszczono więc schemat jego odmiany;
  2. Wikisłownik – Викисловарь. Niezastąpiony, kiedy chce się mieć wszystko pod ręką: i wymowę wraz z klasyfikacją morfologiczno-syntaktyczną (w tym odmianę z zaznaczonymi akcentami), i znaczenia oraz przykłady użycia w zależności od znaczenia;
  3. bab.la oraz Glosbe. Tutaj raczej bez zaskoczenia i do korzystania doraźnego; Glosbe ma tę przewagę, że podaje więcej synonimów i przykładów użycia; trzeba być jednak czujnym, bo dużo zależy od kontekstu oraz pojawiają się błędy (nie zawsze zaznaczone są prawidłowe polskie wyrazy i ich rosyjskie odpowiedniki);
  4. Zasady transkrypcji i transliteracji w języku polskim. Transkrypcja jest częściej używana w życiu codziennym, natomiast z transliteracją spotkamy się w opracowaniach naukowych (transliteruje się na przykład tytuły publikacji oraz imiona i nazwiska ich autorów).

Inne pomoce możecie znaleźć w moim wcześniejszym artykule o całkowitym zanurzeniu w rosyjskim (chociaż z góry uprzedzam – nie ma tam podziału na poziomy) 😉

Joanna

*Serdecznie dziękuję za źródła, o których istnieniu się dowiedziałam: naszym niezastąpionym Siłaczom oraz dr Aleksandrze Klimkiewicz z Uniwersytetu Gdańskiego, która na szkoleniu dla nauczycieli- i wykładowców-rusycystów zaprezentowała narzędzia informatyczne wspomagające naukę języka rosyjskiego.

Joanna Łaszcz

Filolog rosyjska. Kocham, lubię i szanuję słowa. Inaczej być nie może, kiedy analizuje się treści wszelkiego typu. Oprócz słów kocham jeszcze kangury i flamingi :)